ប្រាសាទតាព្រហ្ម (២)

ប្រាសាទតាព្រហ្ម

ប្រាសាទតាព្រហ្មស្នាព្រះហស្ដព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ឧទ្ទិសចំពោះលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនា

ប្រាសាទតាព្រហ្មមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ទេសចរណ៍អង្គរខេត្ដសៀមរាបដែលត្រូវបានធ្វើការចាប់ផ្ដើមអភិរក្ស និងថែរក្សាចាប់តាំងពីគ.ស១៩២០ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ។

តាមឯកសារ «ដើមកំណើតអង្គរ» ចងក្រងឡើងដោយលោក ម៉ា បូរ កាលពីឆ្នាំ១៩៦៩ បានសរសេរឲ្យដឹងថា ប្រាសាទតាព្រហ្មត្រូវបានកសាងឡើងនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១២ ដល់ចុងសតវត្សទី១៣ នាគ.ស១១៨៦ ដោយស្នាព្រះហស្ដព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បច្ឆាមរណៈព្រះនាមមហាសំគតបតៈ ដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ។

មន្ដ្រីផ្នែកបុរាណវិទ្យានៃក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈបានបង្ហាញថា ប្រាសាទតាព្រហ្មគឺជាព្រះវិហារសម្រាប់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលមានទំនងជាជាន់ៗក្នុងចំណោមប្រាសាទទាំងឡាយដែលកសាងឡើងជាថ្នាក់ៗ ព្រោះមានផ្ទៃបន្ទប់រាប ឯរបៀបកសាងមានទម្រង់ផ្ដេកផ្ដួលទៅតាមការចាំងចេញនៃថែវជាយ៉ៗ និងតួវិហារធំដែលស្ថិតនៅលើប្រជុំនៃគោលសំខាន់ៗដែលទាក់ទងគ្នាមានទម្រង់ស្របទៅនឹងថែវដែលមានស្នូល «ច្រក» នៅតៗគ្នាដោយបន្ទាយ និងផ្លូវ ។

ប្រាសាទតាព្រហ្មមានកំពែងបរិវេណ២ដែលនៅតៗគ្នាមានសភាពជាជញ្ជាំងធម្មតាពោលគឺកំពែងខាងក្រៅមានបណ្ដោយប្រវែង១០០០ម៉ែត្រ និងទទឹង៦០០ម៉ែត្រ ព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទទាំងមូល ហើយគេពុំមានការងឿងឆ្ងល់ពីជញ្ជាំងនេះទេ ព្រោះជាជញ្ជាំងដែលសង់ឡើងប្រកបដោយថែវ៣យ៉ាងសំខាន់ស្ថិតនៅជិតគ្នាក្នុងផ្ទៃដីរាងបួនជ្រុងស្មើមានប្រវែងក្នុងមួយជ្រុង១០០ម៉ែត្រ កប់បាត់ទៅក្នុងប្រភពនៃប្រាសាទដែលមានផ្ទៃដី៦០ហិកតា ។ តាមសិក្ខាចារឹកនៅប្រាសាទនេះបានបញ្ជាក់ថា ក្នុងសម័យអតីតកាលមនុស្សចំនួន១២៦៤០នាក់ ស្ថិតនៅក្នុងទីប្រាសាទ ក្នុងនេះមានព្រះសង្ឃធំៗចំនួន១៣អង្គ មានមន្ដ្រីជាន់ខ្ពស់ចំនួន២៧៤០នាក់ ទាហានចំនួន២២៣២នាក់ ហើយនៅក្នុងចំណោមពួកនេះមានស្រីរបាំចំនួន៦១៥នាក់ ។ល ។

យោងតាមការចងក្រងរបស់លោក ម៉ា បូរ បានបង្ហាញថា ប្រាសាទតាព្រហ្មមានសភាពស្មុគស្មាញយ៉ាងខ្លាំង ។ តាមការសន្និដ្ឋានរបស់វិទូបុរាណបរទេសជាច្រើនបានលើកឡើងថា នៅកន្លែងខ្លះទ្រង់ទ្រាយនៃប្រាសាទតាព្រហ្មមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងប្រាសាទអង្គរវត្ដ ឬបាយ័នដែរ ។ សន្លឹកសីមានៅប្រាសាទតាព្រហ្មនេះមានចារឹកនៅគ្រប់ជ្រុងទាំង៤ ដែលបានរកឃើញនៅក្នុងថែវជិតគោបុរៈកំពែងទី២ ដែលមានចុះកំណត់កាលពីគ.ស១១៨៦ គឺក្រោយពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យ ។ ដោយមានការទាក់ទងនឹងការកសាងរូបព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គដែលសាងឡើងជា «ប្រាជ្ញាបារមីតា» ជាតួ «សុក្រិតភាពនៃគតិបណ្ឌិត» ដែលចូលចិត្ដខាងការដោះប្រស្នាតាមកិរិយានៃអ្នកប្រាជ្ញ ហើយដែលទុកដូចជាព្រះមាតានៃព្រះពុទ្ធទាំងឡាយនោះ គេអាចចាត់ទុកប្រាសាទនេះ នៅក្នុងចំណោមប្រាសាទជាទីគោរពទាំងឡាយឧទ្ទិសចំពោះឫទ្ធានុភាពនៃព្រះញាតិវង្សដែលទុកដូចជាទេវៈដែរ ។

ក្រោយពីបានរៀបរាប់នូវព្រះនាមនៃព្រះអយ្យកោ ព្រះអយ្យកា ព្រមទាំងជោគជ័យក្នុងចំបាំងជាមួយប្រទេសចម្ប៉ារួចមក សិលាចារឹកនេះបានកំណត់សម្គាល់ថា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានចាត់ចែងឲ្យសាងរូបទេវៈចំនួន២៦០ ព្រមទាំងរូបព្រះគ្រូនៃព្រះអង្គ ។ ប្រាសាទមានតួបន្ទាយចំនួន៣៩ ធ្វើអំពីថ្មភក់ខ្ពស់ៗលំនៅដ្ឋានចំនួន៥៦៦ ធ្វើពីថ្ម និង២៨៦ ធ្វើពីឥដ្ឋ ព្រមទាំងមានជញ្ជាំងកំពែងប្រវែង២៧០២ព្យាម ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម ។

គួរបញ្ជាក់បន្ថែមថា សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទាំងឡាយ នៅពេលធើ្វដំណើរចូលទៅទស្សនាប្រាសាទតាព្រហ្ម ចាំបាច់គេត្រូវចូលតាមច្រកទ្វារចំនួន២ គឺច្រកទ្វារខាងកើត និងច្រកទ្វារខាងលិចដែលមានចម្ងាយឃ្លាតពីគ្នាប្រវែង១គីឡូម៉ែត្រ ។ បើគេចូលតាមទ្វារខាងលិចទើបអាចទស្សនាសំណង់ប្រាសាទតាព្រហ្មបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដោយគ្មានការវង្វេង និងមិនលំបាកធ្វើដំណើរត្រឡប់ក្រោយវិញឡើយ ៕