កម្ពុជា​ព្រមាន​ថៃ​កុំ​ឲ្យ​លុបចោល​អនុស្សរណៈ​យោគយល់​គ្នា​ផ្នែក​សមុទ្រ

រដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់ប្រទេសថៃ ដឹកនាំដោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទីន ឆានវីរៈគុល ចង់លុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ ជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ស្តីពីការទាមទារដែនសមុទ្រដែលត្រួតស៊ីគ្នា។ ស៊ីនហួរ

សង្ខេប៖ រាជធានីភ្នំពេញនិយាយថា ការសម្រេចចិត្តឯកតោភាគីក្នុងការដកខ្លួនចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ២០០១ នឹងរំលោភលើច្បាប់ និងបំផ្លាញការងារអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្រ។

កម្ពុជា​បាន​ព្រមាន​ថៃ​កុំ​ឲ្យ​ដកខ្លួន​ចេញពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដែនសមុទ្រ​ដែលមាន​អាយុកាល​យូរអង្វែង​មួយ​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ទឹកដី ដោយ​និយាយ​ថា​ការសម្រេចចិត្ត​ឯកតោភាគី​បែបនេះ​គឺជា​ការរំលោភ​លើ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ក៏ដូចជា​ស្មារតី​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​។

រដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់ប្រទេសថៃ ដឹកនាំដោយលោក អនុទីន ឆានវីរៈគុល បានធ្វើចលនាលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់នៅក្នុងប្រទេសថៃថា MoU ៤៤ ជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយការទាមទារដែនសមុទ្រដែលត្រួតស៊ីគ្នានៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ។

អាជ្ញាធរថៃនិយាយថា ការសម្រេចចិត្តនេះត្រូវបានជំរុញដោយវឌ្ឍនភាពមានកំណត់រយៈពេលពីរទសវត្សរ៍លើការកំណត់ព្រំដែន និងការចរចាថាមពល។ ការលុបចោលដែលបានគ្រោងទុកនឹងលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងចែករំលែកប្រាក់ចំណេញ 50-50 ដែលជាការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងគោលនយោបាយ។

អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នានេះ គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌមួយ ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងកំណត់រួមគ្នានូវតំបន់ទាមទារត្រួតស៊ីគ្នាទំហំ ២៦.០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ នៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ ដែលសម្បូរទៅដោយថាមពល។ វាមានគោលបំណងបែងចែកព្រំដែនសមុទ្រ និងអភិវឌ្ឍធនធានប្រេង និងឧស្ម័នក្នុងពេលដំណាលគ្នា។

នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយកាលពីថ្ងៃពុធ ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ កាលពីថ្ងៃពុធ បាននិយាយថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពី «ឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដ និងចេតនារួមរបស់កម្ពុជា និងថៃ ដើម្បីបន្តដោយស្មោះត្រង់ នូវក្របខ័ណ្ឌដែលអាចទទួលយកបានទៅវិញទៅមក» សម្រាប់ការកេងប្រវ័ញ្ចធនធានរួមគ្នានៅក្នុងតំបន់ទាមទារដែលត្រួតស៊ីគ្នា ខណៈពេលដែលជំរុញការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍​បាន​បន្ថែម​ថា MoU-2001 «បង្ហាញ​ពី​សុច្ឆន្ទៈ​របស់​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ» ក្នុង​ការ​លើកកម្ពស់​ព្រំដែន​សមុទ្រ​ដែល​ផ្អែក​លើ​មិត្តភាព កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ និង​វិបុលភាព​រួម។

ក្រោម​បទប្បញ្ញត្តិ​របស់​ខ្លួន កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​នៅ​តែ​មាន​សុពលភាព​រហូត​ដល់​គោលបំណង​របស់​ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​សម្រេច​បាន​ពេញលេញ។

អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបានមានប្រសាសន៍ថា “ដូច្នេះ វានឹងជាការសោកស្ដាយយ៉ាងខ្លាំង ប្រសិនបើប្រទេសថៃដកខ្លួនជាឯកតោភាគីចេញពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ ព្រោះជំហានបែបនេះនឹងងាកចេញពីស្មារតីសហប្រតិបត្តិការដែលគាំទ្រដល់កិច្ចព្រមព្រៀង”។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍​បាន​កត់សម្គាល់ថា កម្ពុជា​នៅតែ «ប្តេជ្ញាចិត្ត​យ៉ាងមុតមាំ និង​ជាប់លាប់​ចំពោះ​ទាំង​លិខិត និង​ស្មារតី​នៃ MoU-2001» ក៏ដូចជា​ចំពោះ​សុច្ឆន្ទៈ និង​សុច្ឆន្ទៈ​ដែល​បាន​ដឹកនាំ​ការសន្និដ្ឋាន​របស់ខ្លួន​ក្នុង​ឆ្នាំ 2001។

កិច្ចព្រមព្រៀងមួយទៀតជាមួយប្រទេសថៃដែលកំពុងស្ថិតក្នុងហានិភ័យគឺអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០០ ស្តីពីការកំណត់ព្រំដែន ដែលព្រឹទ្ធសភាថៃបានណែនាំឱ្យលុបចោលកាលពីខែមុន។

លេខាធិការដ្ឋានរដ្ឋទទួលបន្ទុកកិច្ចការព្រំដែន (SSBA) បានបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះអនុសាសន៍ពីគណៈកម្មាធិការពិសេសរបស់ព្រឹទ្ធសភាថៃ ដើម្បីលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០០ ដោយពណ៌នាអំពីអនុសាសន៍ទាំងនោះថា គ្មានមូលដ្ឋាន មានហេតុផលនយោបាយ និងផ្ទុយនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ។

អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែមីនាថា “ហេតុផល និងអនុសាសន៍ដើម្បីលុបចោល MoU 2000 ដោយគណៈកម្មាធិការពិសេសរបស់ព្រឹទ្ធសភាថៃគឺគ្មានមូលដ្ឋាន ផ្ទុយនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ និងត្រូវបានជំរុញដោយហេតុផលនយោបាយដែលមានគោលបំណងធ្វើឱ្យខូចដល់សមិទ្ធផលដែលគណៈកម្មការព្រំដែនរួមរបស់ភាគីទាំងពីរសម្រេចបានកាលពីអតីតកាល”។

លេខាធិការដ្ឋានបានបញ្ជាក់ថា អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ ដែលចុះហត្ថលេខាដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងថៃ និងបានតម្កល់ទុកនៅលេខាធិការដ្ឋានអង្គការសហប្រជាជាតិ បង្កើតបានជាសន្ធិសញ្ញាដែលមានผลผูกพันក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះកំណត់កាតព្វកិច្ច និងផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីតាមរយៈគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC)។

អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបាននិយាយថា យោងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ប្រទេសថៃមិនអាចពឹងផ្អែកលើច្បាប់ក្នុងស្រុក នីតិវិធីផ្ទៃក្នុង ឬហេតុផលផ្សេងទៀតដើម្បីលុបចោលសន្ធិសញ្ញានេះបានទេ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះបានសរសេរថា “ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍នៃច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ ប្រទេសថៃមិនអាចលើកយកច្បាប់ក្នុងស្រុក ឬនីតិវិធីផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន ឬហេតុផលផ្សេងទៀតមកធ្វើជាមធ្យោបាយដើម្បីលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០០ ដែលជាសន្ធិសញ្ញាទាក់ទងនឹងព្រំដែនដែលខ្លួនជាភាគីនោះទេ”។

ទន្ទឹមនឹងនោះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនណាមួយដែលរំលោភលើច្បាប់អន្តរជាតិ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងបែបនេះនៅប្រទេសបារាំង ជាកន្លែងដែលលោកបានអញ្ជើញចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលសុខភាពតែមួយ នេះបើយោងតាមលោក Jean-François Tain រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទទួលបន្ទុកកិច្ចការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។

«សម្តេច​បាន​ថ្លែង​យ៉ាង​ច្បាស់​លាស់​ថា កម្ពុជា​មិន​ទទួល​យក ហើយ​នឹង​មិន​ទទួល​យក​ឡើយ» នូវ​ស្ថានភាព​នេះ ហើយ​បដិសេធ​ជា​ដាច់​ខាត​ចំពោះ​ការ​កែប្រែ​ខ្សែ​បន្ទាត់​នយោបាយ ឬ​ការ​កំណត់​ព្រំដែន​ដែល​រំលោភ​លើ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ។ នេះ​មាន​ន័យ​ថា ទោះបីជា​ប្រទេស​ថៃ​បាន​ឈ្លានពាន និង​កាន់កាប់​ទឹកដី​ទាំងអស់​នោះ​ក៏​ដោយ ដី​ទាំងនោះ​នៅ​តែ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​ស្របច្បាប់​របស់​កម្ពុជា»។ នេះ​បើ​តាម​ការ​ថ្លែង​នៅ​ឯ​អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​តេជោ ពេល​ពួកគេ​ត្រឡប់​មក​វិញ។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​រាយការណ៍​ពី​ស្ថានភាព​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ ដោយ​មិន​បាន​បំផ្លើស​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​មិន​បាន​មើល​ស្រាល​ពី​ការពិត​នោះ​ដែរ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ថា ភាពតានតឹងនៅតែបន្តកើតមាននៅតាមព្រំដែន ដោយសារតែកងទ័ពថៃបានរុលចូលជ្រៅហួសពីព្រំដែនដែលទទួលស្គាល់ដោយស្របច្បាប់ចូលទៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ហើយកំពុងកាន់កាប់តំបន់ទាំងនោះដោយរំលោភលើច្បាប់អន្តរជាតិ។

កងកម្លាំងថៃបានបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា និងបានរារាំងប្រជាជនកម្ពុជារាប់ម៉ឺននាក់មិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេវិញ តាមរយៈការដំឡើងលួស និងកុងតឺន័រដឹកជញ្ជូន ដើម្បីបិទផ្លូវចូល។ ពួកគេក៏បានសាងសង់ផ្លូវ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀតនៅលើដីដែលកាន់កាប់ផងដែរ។

យោងតាមក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុងចំណោមជនភៀសខ្លួនជាង ៦៤០.០០០ នាក់ មានប្រហែល ៦១០.០០០ នាក់បានវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ដោយបន្សល់ទុកមនុស្សចំនួន ៣៤.៨៦៧ នាក់ រួមទាំងស្ត្រី និងកុមារ នៅតាមជម្រកស្នាក់នៅ។

ការ​ផ្លាស់​ទីលំនៅ​ជា​បន្តបន្ទាប់​របស់​ពួកគេ​ភាគច្រើន​បណ្តាល​មក​ពី​ភាព​តានតឹង​ដែល​កំពុង​កើតមាន វត្តមាន​កងទ័ព​ថៃ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ជម្លោះ ឬ​ផ្ទះសម្បែង​ដែល​ខូចខាត ឬ​មិន​អាច​ចូល​ទៅ​ដល់​បាន​។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជម្រាបជូនប្រធានាធិបតីបារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ថា កម្ពុជាប្ដេជ្ញាចិត្តដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដោយសន្តិវិធី និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានចុះហត្ថលេខារវាងថៃ និងកម្ពុជា។