ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

ជំងឺទឹកនោមផ្អែម (Diabetes) គឺជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃមួយ ដែលកើតឡើងនៅពេលរាងកាយមិនអាចគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករ (គ្លុយកូស) ក្នុងឈាមបានត្រឹមត្រូវ។ តាមរបាយការណ៍របស់សហព័ន្ធទឹកនោមផ្អែមអន្តរជាតិ (IDF) ឆ្នាំ 2025 មនុស្សពេញវ័យប្រមាណ 589 លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកកំពុងរស់នៅជាមួយជំងឺនេះ គឺស្មើនឹង 1 ក្នុងចំណោម 9 នាក់។ គួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងនេះទៅទៀត គឺមានមនុស្សប្រមាណ 252 លាននាក់ដែលមិនទាន់ដឹងខ្លួនថាកំពុងមានជំងឺនេះឡើយ។ នៅកម្ពុជា ការសិក្សាបានបង្ហាញថា អត្រាកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមក្នុងចំណោមមនុស្សពេញវ័យស្ថិតនៅប្រមាណ 7% ដែលកំពុងក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។

តើទឹកនោមផ្អែមមានប៉ុន្មានប្រភេទ?

ជាទូទៅ ជំងឺទឹកនោមផ្អែមមាន 3 ប្រភេទសំខាន់។ ប្រភេទទី 1 គឺរាងកាយស្ទើរតែមិនផលិតអាំងស៊ុយលីន (insulin) ដែលជាអរម៉ូនជួយបញ្ចូលជាតិស្ករទៅក្នុងកោសិកា ហើយវាភាគច្រើនកើតតាំងពីវ័យក្មេង។ ប្រភេទទី 2 គឺជាប្រភេទដែលកើតច្រើនជាងគេ (ប្រមាណ 90% នៃករណីទាំងអស់) ��ែលរាងកាយប្រើប្រាស់អាំងស៊ុយលីនមិនមានប្រសិទ្ធភាព ហើយវាទាក់ទងយ៉ាងខ្លាំងនឹងរបៀបរស់នៅ។ ចំណែកទឹកនោមផ្អែមពេលមានផ្ទៃពោះ កើតឡើងចំពោះស្ត្រីខ្លះនៅពេលមានគភ៌ ហើយភាគច្រើនធូរស្រាលក្រោយសម្រាល ប៉ុន្តែវាបង្កើនហានិភ័យសម្រាប់ពេលអនាគត។

រោគសញ្ញា និងកត្តាហានិភ័យ

រោគសញ្ញាទូទៅរួមមាន ការស្រេកទឹកខ្លាំង នោមញឹកញាប់ (ជាពិសេសនៅពេលយប់) ស្រកទម្ងន់ដោយគ្មានមូលហេតុ អស់កម្លាំង និងការមើលឃើញព្រិលៗ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចគ្មានរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់ក្នុ��រយៈពេលដំបូង ដែលធ្វើឱ្យការធ្វើតេស្តឈាមទៀងទាត់មានសារៈសំខាន់។ កត្តាដែលបង្កើនហានិភ័យរួមមាន ប្រវត្តិគ្រួសារធ្លាប់មានជំងឺនេះ អាយុលើសពី 40 ឆ្នាំ ទម្ងន់លើស ការទទួលទានអាហារផ្អែម និងខ្លាញ់ច្រើនពេក ព្រមទាំងការខ្វះចលនារាងកាយ។

ការការពារ និងការថែទាំ

ដំណឹងល្អគឺថា ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី 2 អាចការពារ ឬពន្យារពេលកើតបានក្នុងករណីជាច្រើន តាមរយៈរបៀបរស់នៅដែលមានសុខភាពល្អ។ អ្នកជំនាញសុខភាពជាទូទៅណែនាំឱ្យទទួលទានបន្លែ និងផ្លែឈើឱ្យបានច្រើន កាត់បន្ថយស្ករ និងភេសជ្ជៈផ្អែម ហាត់ប្រាណយ៉ាងតិច 30 នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ រក្សាទម្ងន់ឱ្យសមរម្យ និងជៀសវាងការជក់បារី។ សម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺនេះរួចហើយ ការតាមដានកម្រិតជាតិស្ករ ការប្រើថ្នាំតាមការណែនាំរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត និងការពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់។ ព័ត៌មាននេះជាចំណេះដឹងទូទៅសម្រាប់ការយល់ដឹងប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការវិនិច្ឆ័យ ឬការព្យាបាលជំនួសវេជ្ជបណ្ឌិតឡើយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាចគ្រប់គ្រងបាន ប្រសិនបើយើងយល់ដឹង និងថែទាំសុខភាពខ្លួនឯងបានត្រឹមត្រូវ។ ការទ���ួលទានអាហារមានតុល្យភាព ការហាត់ប្រាណ និងការពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់ គឺជាគន្លឹះការពារដ៏សំខាន់។ ប្រសិនបើអ្នកមានការសង្ស័យអំពីសុខភាពរបស់អ្នក សូមពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ឬបុគ្គលិកសុខាភិបាលដែលមានជំនាញ ដើម្បីទទួលបានការណែនាំត្រឹមត្រូវ។

ប្រភព៖ IDF Diabetes Atlas 2025; ធនាគារពិភពលោក / WHO STEPS Cambodia។