កម្ពុជា​អបអរខួប ១៩​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​លើក​សរសើរ​ល្ខោនស្បែកធំដោយ​អង្គការ​យូណេស្កូ

កម្ពុជា​កំពុង​អបអរខួបលើកទី ១៩ នៃការដាក់បញ្ចូល ស្បែកធំ ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា រាជធាតុប្រជាប្រិយខ្មែរ ក្នុងបញ្ជី មរតកវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សជាតិ របស់អង្គការ UNESCO ដែលបានទទួលស្គាល់នូវសារៈសំខាន់ផ្នែកវប្បធម៌របស់ខ្លួន។

យោងតាមក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានឲ្យដឹងថា ស្បែកធំ ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីមរតកវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សជាតិនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៥ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក កម្ពុជា​បានเฉลิมฉลองការទទួលស្គាល់នេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ស្បែកធំ គឺជាប្រភេទទាសនាត្រជាក់ ដែលប្រើតួតាំងខាងឆ្វេងដែលមានកម្ពស់ពីរម៉ែត្រ ត្រូវបានច្នៃឡើងដោយស្បែកឆ្លាស់ ដែលមានស្នាដៃដ៏ស៊ីច្នៃ។ ប្រភពវប្បធម៌នេះមានចាប់តាំងពីមុនសម័យអង្គរពីរោម ហើយស្បែកធំ ជាមួយរបាំរាជវាំង និងល្ខោនសិរីសាបមានត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសិល្បៈស័ក្តិសិទ្ធិ។

យោងតាមបញ្ជីមរតកវប្បធម៌អរូបីរបស់អង្គការ UNESCO របៀបស្បែកធម៌ខ្មែរគឺត្រូវបម្រើដល់ដួងវិញ្ញាណ ប៉ុន្តែអាចធ្វើការសម្ដែងបានតែនៅក្នុងឱកាសចំនួនបីដល់បួនដងក្នុងមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ដូចជាពិធីចូលឆ្នាំថ្មីខ្មែរ ព្រះរាជពិធីខួបកំណើតព្រះមហាក្សត្រ ឬពិធីគោរពដល់មនុស្សឈ្មោះល្បីៗ។

ក្រោយពីការបាក់បែករបស់អង្គរនៅសតវត្សទី ១៥ ស្បែកធំបានអភិវឌ្ឍទៅជាសិល្បៈមួយ ដោយនៅតែរក្សាមានមូលដ្ឋានពិធីសាស្រ្តដដែល។

លោក ពេន សំបាត់ ជាម្ចាស់ហាង សិល្បៈស្បែកធម៌ខ្មែរ បានបង្ហាញសេចក្ដីរំភើបចំពោះការដែលវប្បធម៌កម្ពុជាត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្នែកមួយនៃមរតកវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សជាតិ។ ជាស្ថាបត្យកម្ម និងម្ចាស់ហាងស្បែកធំខ្មែរ សំបាត់បានកត់សម្គាល់ថា មានការកើនឡើងនៃការទទួលស្គាល់ និងការទាក់ទាញចំពោះសិល្បៈនេះ។

“ខ្ញុំបានឧទ្ទិសជំនាញរបស់ខ្ញុំក្នុងស្បែកធំខ្មែរដើម្បីរក្សាសិល្បៈនេះសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ។” លោកសំបាត់បានលើកឡើង។

លោកបានជំរុញឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរទាំងអស់គាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដល់សិល្បៈស្បែកធំ ដើម្បីធានាថាវានៅតែមានទីតាំងក្នុងសង្គម ដែលអាចឲ្យជំនាន់ក្រោយបន្តត្រួតត្រាប្រពៃណីដ៏សំខាន់នេះ។

Cambodia is marking the 19th anniversary of Sbek Thom, also known as Khmer Shadow Theatre, being inscribed on the UNESCO Intangible Cultural Heritage of Humanity list, a recognition of its profound cultural significance.

According to the Ministry of Culture and Fine Arts, Sbek Thom was officially included in the UNESCO list on November 25, 2005. Since then, the nation has celebrated this achievement annually, reflecting its pride in preserving and promoting this unique art form.

Sbek Thom is a traditional shadow theatre distinguished by its two-metre-high, non-articulated puppets crafted from intricately designed leather. Tracing its origins to before the Angkorian era, it holds a sacred status alongside the Royal Ballet and mask theatre. Performances are dedicated to divinities and historically took place only on special occasions, such as Khmer New Year, the King’s birthday, or ceremonies honoring notable individuals.

Following the fall of Angkor in the 15th century, Sbek Thom transformed from a purely ritualistic practice into a recognized art form, while still maintaining its ceremonial roots.

Peanh Sombath, owner of the Art of Khmer Shadow Theatre shop, expressed his joy at seeing this cherished art form gain international recognition. As a sculptor and passionate advocate of Khmer shadow theatre, Sombath has observed growing appreciation, with more people purchasing these artworks to decorate homes and offices.

“I am committed to preserving Khmer shadow theatre for future generations,” Sombath shared, emphasizing that his work is not just a livelihood but also a mission to raise awareness of Khmer culture. He called on all Cambodians to support this traditional art form, ensuring its lasting presence in society and its continuity for generations to come.