ប្រវត្តរបស់ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី

ព្រះនាងមានព្រះទ័យសប្បុរសចំពោះព្រះញាតិវង្ស

និងរាជបរិពារ ។ នៅពេលព្រះកនិដ្ឋាភគិនីជ័យរាជទេវី

មានទុក្ខដោយត្រូវព្រាត់ប្រាស់ពីព្រះស្វាមី ដែលទ្រង់យាងធ្វើសង្គ្រាម(មតិខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ត្រង់ហ្នឹងបន្តិច ពុំមានសិលាចារឹកឬឯកសារណាមួយថាព្រះអង្គទៅធ្វើអ្វីនៅ

ប្រទេសចម្ប៉ានោះទេ) អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ព្រះនាងបានពន្យល់ណែនាំព្រះកនិដ្ឋា ដែលរក្សាភក្តីភាពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន តាមក្រឹត្យវិន័យនៃសាសនាព្រាហ្មឲ្យបែរត្រឡប់មកកាន់តាមព្រះពុទ្ធសាសនាវិញ ដោយសាងផ្នួសជាដូន

ជីរហូតដល់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ យាងមកកាន់មាតុភូមិប្រទេសវិញ ទើបលាចាកសិក្ខាបទ។ព្រះនាងជ័យរាជទេវី

ទ្រង់រំងាប់សេចក្តីទុក្ខសោសង្រេងសង្រៃតាមមាគ៌ានៃ

ព្រះពុទ្ធ ប៉ុន្តែជាអកុសលព្រះនាងមិនមានព្រះជន្មយឺន

យូរឡើយ ។

ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ត្រូវបានព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ សព្វព្រះ

រាជហរឫទ័យ ហើយរៀបអភិសេក ជាអគ្គមហេសីរបស់ព្រះអង្គ។ គឺនៅពេលនោះហើយដែលព្រះនាង ទ្រង់ក្លាយ

ជាអគ្គពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ ក្នុងរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។

យសសត្តិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នេះ ពុំធ្វើឲ្យព្រះនាងងាករេព្រះទ័យចេញពីសេចក្តីស្មោះស្ម័គ្រខាងវិទ្យាសាស្រ្តឡើយ។

ព្រះនាងទ្រង់ជំរុញវិស័យសិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ វប្បធម៌ជាតិ

ឲ្យមានសន្ទុះរីកចម្រើនជឿនលឿនយ៉ាងខ្លាំងក្លា នាសម័យនោះព្រមទាំងបង្កើតឲ្យមានសាលាបាលីជាន់

ខ្ពស់ទៀតផង ។ ព្រះនាងត្រូវបានព្រះរាជាតែងតាំងជាស

កលវិទ្យាធិការិនី នៅសាកលវិទ្យាល័យមួយឈ្មោះ

“ទិលកគុត្តរ:” ហើយព្រះនាងបង្ហាត់បង្រៀនស្ត្រីខ្មែរ

រាជបរិពារអំពីវិជ្ជាខាងព្រះពុទ្ធសាសនា នៅក្នុងវត្តមួយ

ឈ្មោះនរេន្ទ្រាស្រម ។ ទន្ទឹងនឹងនេះព្រះនាងទ្រង់ព្ររាជ

និពន្ធកាព្យភាសាសំស្ក្រឹតជាច្រើន ។ ស្នាមព្រហស្ថរបស់ព្រះនាងត្រូវបានសិល្បករនាសម័យនោះ ចារិកទុកលើផ្ទាំង

ថ្មមួយ ក្នុងប្រាសាទភិមានអាកាសរួមទាំងអស់ ១០២វគ្គ។

ក្នុងអត្ថបទកាព្យនោះព្រះនាងរៀបរាប់អំពីលម្អនិងព្រះទ័យបរិសុទ្ធប្រកបដោយភក្តីភាពនៃព្រះនាងជ័យរាជទេវី ព្រម

ទាំងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ ទាក់ទងនឹងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧

និងព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី។ ក្រៅពីរាជកិច្ចតែងនិពន្ធ ព្រះនាងតែងមានសទ្ធាជ្រះថ្លាក្នុងការបំពេញកុសលធម៌ និងបុណ្យទានផ្សេងៗ តាមលក្ខណៈនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ។

ក្នុងកុសលកម្មទាំងនេះ គេអាចរាប់បាន ការបង្កើតមន្ទីរសង្គ្រោះ ដែលប្រមូលផ្ដុំ���្មេងស្រីអានាថា ការធ្វើអំណោយ

ទាន និងពុទ្ធបូជាសំខាន់ៗ ដល់ព្រះវិហារក្នុងព្រះរាជាណា

ចក្រ ព្រមទាំងការកសាងបដិមាមួយចំនួននៃរាជវង្សព្រះនាងនិងមិត្តភក្កិខ្លះ ។

ក្នុងឋានៈជាអគ្គមហេសី នៃព្រះមហាក្សត្រ ដ៏មានអំណាចខ្លាំងពូកែមួយអង្គ ព្រះនាងទ្រង់ព្យាយាមបញ្ចូលព្រះស្វាមី

ឲ្យមានគុណធម៌យ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះប្រជានុរាស្រ្ត និង

ងាកមកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងមុតមាំ ។ នៅពេលជួសជុលរាជធានីអង្គរធំជំនួសរាជធានីចាស់យសោធរបុរៈ

ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ទ្រង់ចាត់ឲ្យសាងប្រាសាទបាយ័ន

ដើម្បីតំកល់ព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គដែលមានកំពស់ ៩ ម៉ែត្រ

ទុកជាទីសក្ការៈចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ទន្ទឹងនឹងនេះព្រះអង្គ ទ្រង់ចាត់អោយស្ថាបនា ប្រាសាទព្រះខ័នសម្រាប់រំឭកវិញ្ញាណក្ខន្ធព្រះវរបិតា ប្រាសាទតាព្រហ្មជាទីតម្កល់ព្រះបរមរូបនៃព្រះមាតា និងសម្ដេចព្រះគ្រូ ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ

ជាដង្វាយដល់ព្រះរាជបុត្រមួយ ព្រះនាមស្រិន្ទ្រកុមារ ដែលមានគុណចំពោះព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី ២ ក្នុងចម្បាំងនិងជនក្បត់រាហ៊ូ និងប្រាសាទដទៃទៀតជាច្រើន ។ ក្រៅពីនេះព្រះ

អង្គទ្រង់ចាត់អោយសង់សាលាសំណាក់ចំនួន ១២១ ជាទីស្នាក់នៅអ្នកដំណើរ វត្តអារាមនានាសម្រាប់ទទួល និស្សិត

ឲ្យចូលរៀនមុខវិជ្ជាផ្សេងៗ និងមន្ទីរពេទ្យចំនួន ១០២ ដែលមានគ្រូពេទ្យនិងឱសថគ្រប់យ៉ាង នេះបញ្ជាក់ឲ្យឃើញថាសុខទុក្ខរបស់រាស្ត្រគឺជាការឈឺចាប់របស់ព្រះអង្គដែរ ។

ដោយសារចំណេះដឹងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងចរិយាល្អឥតខ្ចោះ

ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីក្លាយជានារីម្នាក់ ដែលមានតម្លៃជាអមតៈ

គួរឲ្យកោតស្ងប់ស្ងែងយ៉ាងក្រៃលែង ។ ឥទ្ធិពលរបស់ព្រះ

នាងជំរុញព្រះពុទ្ធសាសនាឲ្យចាក់ឫសយ៉ាងរឹងមាំនិងមាន

ពន្លឺភ្លឺថ្លា ដូចពេជ្រពណ្ណរាយក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

យើង ជាពិសេសញ៉ាំងសម័យអង្គរ ឲ្យក្លាយជាសម័យមួយ

ដ៏រុងរឿង ជាងស��័យណាទាំងអស់ ។ ស្នាមព្រហស្ថរបស់ព្រះនាង ស្ថិតនៅគង់វង្សរហូតដល់បច្ចុប្បន្នកាលនេះ ហើយមិនគ្រាន់តែបង្ហាញប្រាប់កូនខ្មែរអំពីហេតុការណ៍ ក្នុងសម័យនោះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបំផុសស្មារតីកម្ពុជបុត្រគ្រប់

រូប ឲ្យថែរក្សានិងលើកស្ទួយវប្បធម៌ជាតិយើងឲ្យបានថ្កុំថ្កើងរុងរឿង។