នុងការឃោសនានេះ អ្វីដែលគេបានបំភ្លេចចោលនោះ គឺបច្ចុប្បន្នកាល។ បច្ចុប្បន្នកាលដូចជាគ្មានន័យអ្វីទាំងអស់ចំពោះសត្វលោក ដែលកំពុងមានជីវិតរស់នៅ។ បើយោលទៅតាមការពន្យល់ និងជំនឿខ្មែរ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន នេះ សត្វលោកមានការកិច្ចត្រឹមតែកើតមករង់ចាំទទួលផលបុណ្យ និងកម្មពៀរតែប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីទៅជាតិក្រោយ កុំអោយមានបាបកម្ម ហើយមានបុណ្យឡើងស្ថានសួគ៌ ក្លាយខ្លួនជាទេវតា គេត្រូវតែខំធ្វើបុណ្យអោយបានច្រើន ទស្សនៈនេះ ធ្វើអោយខ្មែរភ្លេចអស់ជីវភាពរស់នៅជាអចិន្រ្ដៃយ៍ ហើយបែរជាយល់ថានេះជាកម្មពីអតីតជាតិ។ ប្រសិនបើរើបំរះ ប្រឆាំងតស៊ូ គឺខុសនឹងពាក្យរបស់ព្រះ ហើយអំពើនេះអាចនាំអោយបាបធ្លាក់ចុះនរកទៀត។
អ្វីដែលអ្នកកាន់អំណាចខ្មែរ និងដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាជំនាន់ដើម ចេះផ្អិបបិទមិនអោយចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺត្រង់ព្រះពុទ្ធអោវាទ មិនមែនសំដៅតែទៅលើអតីតជាតិ និងអនាគតជាតិប៉ុណ្ណោះនោះទេ ព្រះពុទ្ធដិការព្រះ ក៏បានសំដៅទៅលើបច្ចុប្បន្នកាលដែរ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន បើយើងប្រព្រឹត្ដអំពើបាបកម្ម កម្មពៀរវេរានោះ យើងនឹងទទួលភ្លាម មិនចាំដល់ជាតិក្រោយទេ។ ឧទារហរណ៍ ជាក់ស្ដែងមានច្រើនណាស់នៅក្នុងប្រវត្ដិសាស្រ្ដខ្មែរ ដោយសារតែអ្នកដឹកនាំខ្មែរ និងប្រជារាស្រ្ដខ្មែរខ្វះចំណេះវិជ្ជា មានតែអវិជ្ជា មិនចេះរិះគិតពិចារណា អោយបានមុតមាំ ចេះតែប្រព្រឹត្ដបាបកម្ម អំពើអបាយមុខ ស្រលាញ់ប្រើអំណាចផ្ដាច់ការ និងពោរពេញទៅដោយអសីលធម៌គ្រប់បែបយ៉ាង កម្មពៀរវេរាទណ្ឌកម្ម យមរាជ ស្ថាននរកបានមកដល់ភ្លាម មិនចាំបាច់ដល់ពេលក្រោយឡើយ។ មើលចុះប្រវត្ដិនគរខ្មែរ ដែលត្រូវទន់ខ្សោយ អស់ទឹកដីជារៀងរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ហើយការកាប់សំលាប់ពូជសាសន៍ឯងអស់រាប់លាននាក់ របស់ពួកឃាតករខ្មែរក្រហម ក៏មិនមែនជាបាបកម្ម ឬជាកម្មពៀរវេរាដែលមកពីជាតិមុនដែរ។ កម្មដ៏សែនអាក្រក់នេះ គឺបណ្ដាលមកពីអ្នកដឹកនាំ អ្នកនយោបាយខ្មែរ និងប្រជារាស្រ្ដយល់ ហើយជឿថា ពួកឃាតករទាំងនេះ ស្អាតស្អំ មានសមត្ថភាព ចេះស្រលាញ់ជាតិ គ្មានអ្នកណាល្អជាង។ ពួកខ្មែរក្រហមមានសមត្ថភាពមែន ក្នុងការកាប់សំលាប់ជនជាតិខ្មែរទាំងស្រីទាំងប្រុស ទាំងក្មេងទាំងចាស់ ពួកនេះស្រលាញ់ជាតិពេករហូតដល់ទៅ ស៊ីលេបហុតឈាមជនជាតិឯង។ អវិជ្ជាកង្វះការកសាងក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដែលនាំមកនូវបាបកម្ម កម្មពៀរវេរាទាំងនេះ។
ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងសម័យមហានគរ ដោយព្រះមហាក្សត្រ និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានវិជ្ជា ចេះខំប្រឹងកសាងបុណ្យ និងអំពើល្អសំរាប់ប្រទេសជាតិ ផលបុណ្យកុសលរាស្រ្ដខ្មែរបានទទួលភ្លាមមិនចាំបាច់ជាតិក្រោយឡើយ ហើយស្រុកខ្មែរក៏ក្លាយទៅជាមហាអំណាច មានទឹកដីធំទូលំទូលាយលាតសន្ធឹងទៅគ្រប់ទិសក្នុងអាស៊ីអគ្គេយ៍។ ឧទាហរណ៍មានច្រើនទៀត នៅក្នុងប្រវត្ដិសាស្រ្ដខ្មែរ គ្រាន់តែយកបុណ្យបាប ស្ថានសួគ៌ស្ថាននរក និងជាតិមុន ជាតិក្រោយ យកមកប្រើ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរជំនាន់ដើម និងអ្នកដឹកនាំជាតិខ្មែរមួយចំនួនធំ ទោះបីជាធ្វើខុសបំពារបំពាន លួចប្លន់កាប់សំលាប់ ក្បត់លក់ជាតិដូចម្ដេចក៏ដោយ ក៏នៅតែរួចខ្លួន គ្មានរាស្រ្ដប្រជាមួយណាហ៊ាន ចោទប្រកាន់ កាត់ទោសឡើយ នេះព្រោះតែគេកសាងពីជាតិមុនមិនល្អ។

